Naast de duik- en reisverslagen wordt ook aandacht besteed aan de achtergronden van het duiken. Zo worden er artikelen geschreven over onderwater-biologie maar ook over techniek & materiaal. Veel leesplezier!

Macrofotografie

Onderwater is er leven in alle vormen en maten te vinden, van kleine naaktslakken tot meterslange haaien. Wil je dit allemaal op de foto zetten, dan zal je merken dat dat niet zo gemakkelijk gaat. Als je kleine dingen op de foto wilt zetten, heb je andere apparatuur nodig dan als je een groot wrak op de foto gaat zetten. Vandaag vertellen we je hoe je de kleinste dingen op de foto kunt zetten, ofwel hoe wordt je macrofotograaf.

Definitie macrofotografie

Bij macrofotografie zet je vaak iets kleins op de foto, bijvoorbeeld een zeenaaktslak of garnaaltje. Macrofotografie moet je niet verwarren met een close-up. Bij een macrofoto is het beeld op de sensor groter of gelijk aan het onderwerp dat je op de foto wilt zetten. Bij een close-up is de vergroting kleiner dan je onderwerp.

Om de mate van macrofotografie te bepalen wordt een afbeeldingsmaatstaf of vergrotingsfactor gebruikt. In de afbeeldingsmaatstaf 1:1, dan is een onderwerp op het opnamemateriaal even groot. Hier een voorbeeld. Stel je wilt een euromunt op de foto zetten. Deze munt heeft een diameter van 23,25 millimeter. Als je een afbeeldingsmaatstaf van 1:1 gebruikt, dan is de munt op je sensor ook 23.25 millimeter. Gebruik je een afbeeldingsmaatstaf van 1:3, dan wordt de euromunt op de sensor 7,75 millimeter, drie keer zo klein als in werkelijkheid.

Dit was vroeger zo, maar tegenwoordig maken we bijna allemaal gebruik van digitale fotocamera’s en dan is ook de grootte van je beeldsensor van belang.

Camera

Iedere camera is in de basis geschikt om macrofotografie te beoefenen. De ene camera is, uiteraard, wel geschikter dan de andere. Wat van belang is, is onder andere de kwaliteit van de beeldsensor en de kwaliteit van het glas in je lens / objectief. Daarnaast is het goed om te begrijpen wat de scherptediepte met je macrofoto doet. Scherptediepte is bepalend “hoeveel” van je macro-onderwerp scherp is; een diafragma van bijvoorbeeld f2.8 zal voor een ‘kleinere’ scherptediepte zorgen dan een f22 (waarbij een groter deel van het onderwerp scherp zal zijn). Let uiteraard wel goed op dat wanneer je voor een kleiner diafragma (grotere f-waarde) kiest vaak een langere sluitertijd nodig hebt. Dit komt omdat de diafragmaopening naar je beeldsensor kleiner wordt waardoor er minder licht binnen komt. Zonder flitser wordt dit gecompenseerd door een langere sluitertijd te kiezen. Om dit tekort aan licht te kunnen compenseren zonder een langere sluitertijd te kiezen word dan ook veelal gebruik gemaakt van flitsers – hierover schrijven wij hieronder nog een stukje.

Foto 1: f2.8 - Foto 2: f8 - Foto 3: f13

Lens & Objectief

Wil je dichterbij je onderwerp komen, maar stelt je camera op de door jou gewenste afstand niet meer scherp? Dan is het tijd om een macrolens aan te schaffen. Duik je met een compactcamera, dan is er hoogstwaarschijnlijk een natte voorzetlens (ook wel diopter genoemd) beschikbaar. Deze lens monteer je aan de buitenkant van de lenspoort. Tussen het glas van de lenspoort en de voorzetlens komt water. Sommige camera’s hebben ook zogenaamde ‘droge’ voorzetlens, de wordt dan niet aan de buitenkant maar juist aan de binnenkant van je onderwaterhuis geplaatst. Duik je met een spiegelreflex of systeemcamera, dan is het type objectief bepalend of je macrofotografie kunt beoefenen. Belangrijk om te onthouden is dat niet ieder objectief even geschikt is voor macrofotografie. Met name de zoomobjectieven willen soms als ‘macro’ aangeduid worden maar zijn uiteraard een compromis als we ze vergelijken met een volwaardig (prime-)macro objectief.

Foto 1: +10 Diopter - Foto 2: Prime-lens 100mm Macro - Foto 3: Zoom-lens met Macro

Flitsers & Lampen

Zoals al eerder geschreven, zijn flitsers niet weg te denken als we praten over macrofotografie. Veel fotograven zweren erbij; de kleurintensiteit van je onderwerp wordt ermee vergroot en door de grotere hoeveelheid licht zijn kortere sluitertijden mogelijk (en dat draagt weer bij aan scherpere / minder bewogen foto’s). Het gebruik van flits-diffusors is dan ook aan te raden om een meer verspreid flitslicht te krijgen. Bij een compactcamera gebruik je vaak de interne flitser. Bij macro-onderwaterfotografie met een spiegelreflex of systeemcamera gebruik je externe flitsers. Ook is het belangrijk te onthouden dat flitsers bij macrofotografie dichterbij het onderwerp zitten. Het bepalen van de positie van de flitser(s) is, afhankelijk van de situatie, soms knap lastig. Doordat je bij macrofotografie het liefst zo dicht mogelijk op je onderwerp zit, kan het voorkomen dat je flitsers ‘in de weg’ zitten. Denk hierbij altijd goed na dat je nergens tegenaan komt of ander leven beschadigd. Daarnaast kan het zijn dat het gebruik van ‘snoots’ (opzetstukken die het flitslicht meer gericht ‘bundelen’) handig kan zijn om meer focus op je onderwerp te krijgen. Een lamp is ook bruikbaar bij macrofotografie maar zal in de meeste gevallen minder kleur in het onderwerp naar voren brengen als je de lichtkracht vergelijkt met flitser(s).

Foto 1: Macro setup - Foto 2: Flits-positie zijlicht - Foto 3: Flits-diffusers

Compositie

Nu we weten hoe de camera, de lens en flitsers samenwerken is het tijd om echt aan de slag te gaan! Belangrijk is wederom te onthouden dat je geen dingen aanraakt of beschadigd tijdens het maken van je foto’s. Daarnaast is bij sommige dieren het gebruik van een flitser af te raden (zoals bijvoorbeeld bij zeepaardjes (of andere dieren met goed ontwikkelde ogen) die mogelijk door flitslicht gestrest kunnen raken). Om een mooie foto in macro te kunnen nemen is het slim om zo laag mogelijk bij het onderwerp te kunnen komen, om zo op gelijke hoogte te zitten. Daarnaast is het gebruik van scherptediepte (door middel van je diafragma of door gebruik van contrasterende kleuren) in je foto slim om het onderwerp extra focus te geven (bijvoorbeeld door een blauwe achtergrond te kiezen of juist gebruik te maken van snoots waardoor de achtergrond zwart wordt). 

Net als bij andere foto’s, baart ook hier oefening kunst. Het zal in het begin lastig zijn om de kleuren en compositie zo te krijgen als je in je hoofd hebt, maar laat je hierdoor niet uit het veld slaan! Veel succes!